Ambasador USA o zbrodni w Jedwabnem: wyjątek, nie reguła w okupowanej Polsce

10 lipca 1941 roku w miejscowości Jedwabne doszło do zbrodni, w której zginęło kilkuset Żydów. Według ustaleń Instytutu Pamięci Narodowej (IPN) do zbrodni dokonanej przez polskich mieszkańców Jedwabnego doszło z inspiracji niemieckich okupantów. Większość ofiar, których liczbę IPN szacuje na co najmniej 340, a większość badaczy na 900-1000, została spalona żywcem w stodole.

W przeddzień rocznicy tych wydarzeń, ambasador USA w Polsce, Tom Rose, opublikował nagranie wideo i wpis na platformie X. Podkreślił, że ten dzień jest dniem pamięci o zamordowanych polskich Żydach i zwrócił uwagę, że należy on do ofiar, nie do morderców czy osób próbujących ich usprawiedliwiać.

Kontekst okupacji niemieckiej

Tom Rose zaznaczył, że aby zrozumieć wydarzenia w Jedwabnem, należy spojrzeć na przesycony złem świat stworzony przez nazistów w okupowanej Polsce. Przypomniał, że wszelka pomoc udzielona Żydom była karana śmiercią, a osobom pomagającym, a często i całej ich rodzinie, groziła natychmiastowa egzekucja. Podobny los czekał każdego Polaka, który nie zgłosił faktu pomagania Żydom.

Ambasador podkreślił, że naziści dążyli do uczynienia całego narodu polskiego współwinnym Zagłady Żydów, promując zdradę jako sposób na przetrwanie. Jednakże, pomimo tych nieludzkich okoliczności i zachęt, bardzo niewielu Polaków wydało swoich żydowskich sąsiadów. Według ambasadora, tysiące Polaków zginęło, próbując im pomóc.

Jedwabne jako wyjątek

Dyplomata stwierdził, że Jedwabne stanowiło wyjątek, a nie regułę w okupowanej przez nazistów Polsce. Wskazał, że większość Polaków była uczciwymi ludźmi, którzy oparli się pokusie porzucenia zasad moralnych, pozwalających odróżniać dobro od zła.

Ambasador Rose zakończył swoje przesłanie, wspominając ofiary Jedwabnego i oddając hołd tysiącom Polaków, którzy ryzykowali i często oddawali życie, aby pomagać polskim Żydom. Wyraził nadzieję, że razem ich historie ukazują pełniejszą prawdę i dają nadzieję na przyszłość. Na jego słowa zareagował Radosław Sikorski, dziękując ambasadorowi za jego wypowiedź i podkreślając, że obowiązkiem wobec ofiar jest dopilnowanie, aby takie okrucieństwa nigdy się nie powtórzyły.