ETPCz: Polska naruszyła prawa dziecka przez odmowę rejestracji aktu urodzenia

Sprawa dotyczy dziecka urodzonego w 2014 roku w Wielkiej Brytanii. Brytyjski akt urodzenia wskazywał A.P. jako matkę biologiczną i E.K. jako jej partnerkę. Obie kobiety to polskie obywatelki mieszkające w Wielkiej Brytanii.

W sierpniu 2015 roku polski urząd stanu cywilnego w Myszkowie odmówił zarejestrowania tego aktu w Polsce. Urząd argumentował, że polskie prawo nie przewiduje możliwości wpisania w akcie urodzenia dwóch matek. Decyzję tę podtrzymał Naczelny Sąd Administracyjny.

Decyzja ETPCz i zadośćuczynienie

Rodzina zaskarżyła sprawę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu w grudniu 2018 roku. W czwartek, 29 czerwca 2023 roku, ETPCz wydał wyrok, w którym uznał, że Polska naruszyła artykuł 8 Europejskiej konwencji praw człowieka, dotyczący poszanowania życia prywatnego, oraz artykuł 14, mówiący o zakazie dyskryminacji.

Trybunał nakazał Polsce wypłatę 5 tysięcy euro zadośćuczynienia dla dziecka. Sędziowie podkreślili, że dziecko identyfikuje się jako Polak, a utrzymywanie więzi z Polską jest istotne dla jego tożsamości społecznej i kulturowej. Odmowa rejestracji aktu urodzenia uniemożliwiła dziecku uzyskanie polskich dokumentów tożsamości, paszportu czy numeru PESEL, co postawiło je w sytuacji niepewności prawnej.

Kontekst i inne sprawy

ETPCz zwrócił uwagę na niewystarczającą analizę dobra dziecka przez polskie władze, które uznały po prostu, że wpisanie imienia kobiety w polu „ojciec” jest niemożliwe. Odmowa polskiego urzędu stanu cywilnego wpływa na uprawnienia dzieci par jednopłciowych oraz ich dostęp do oficjalnych dokumentów, co może prowadzić do marginalizacji i niejasności w ich statusie prawnym.

Wcześniejsze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, podtrzymujące podobne decyzje, obecnie ewoluuje w kontekście orzeczeń ETPCz i pytań prejudycjalnych kierowanych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W innej sprawie, rozpatrywanej również przez ETPCz w tym samym dniu, Trybunał uznał skargę za niedopuszczalną. Chodziło o dziecko urodzone w Wielkiej Brytanii, którego biologiczna matka była obywatelką brytyjską, a partnerka Polką. W tym przypadku sędziowie uznali, że decyzja polskiego urzędu miała jedynie „teoretyczny wpływ” na życie dziecka, ponieważ rodzina na stałe mieszkała w Zjednoczonym Królestwie, gdzie związek został uznany, a rodzina nie planowała przeprowadzki do Polski.