Na Wołyniu wznowiono ekshumacje ofiar ludobójstwa, znaleziono niemal 700 szczątków

Na terenie Wołynia, w miejscowościach Ostrówki i Wola Ostrowiecka (obecnie w gminie wiejskiej Riwne, rejon kowelski), wznowiono badania ekshumacyjne mające na celu odnalezienie i identyfikację szczątków Polaków, ofiar rzezi wołyńskiej.

Prace prowadzi ukraińska spółka „Wołyńskie Starożytności” we współpracy z polskimi instytucjami: Instytutem Pamięci Narodowej (IPN) oraz Uniwersytetem Medycznym we Wrocławiu. Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej (UIPN) informuje, że do nadzoru merytorycznego angażuje również specjalistów z przedsiębiorstwa komunalnego Lwowskiej Rady Obwodowej „Dolia”. Badania odbywają się na podstawie wspólnych ustaleń Ukraińsko-Polskiej Grupy Roboczej ds. Pamięci Narodowej.

Dotychczasowe odkrycia i kontekst historyczny

Przed tegorocznymi działaniami, w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej przeprowadzono już trzy etapy prac archeologiczno-ekshumacyjnych. Ich wynikiem było odnalezienie szczątków 674 Polaków. Zostali oni zamordowani 30 sierpnia 1943 roku przez oddziały OUN-UPA.

UIPN podkreślił wagę wspólnej pamięci i dążenia do porozumienia, wskazując, że zbliża to narody w imię wspólnych wartości. Wśród nich wymieniono tradycję chrześcijańską, poszanowanie praw człowieka, dobrosąsiedzkie relacje w Europie oraz sprzeciw wobec imperializmu rosyjskiego.

Napięcia w relacjach polsko-ukraińskich

Ekshumacje na Wołyniu odbywają się w kontekście trwających napięć w relacjach polsko-ukraińskich. Są one związane z różnicami w interpretacji historii, zwłaszcza kwestii upamiętniania Ukraińskiej Powstańczej Armii. Przykładem było nadanie przez prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego imienia Bohaterów UPA ukraińskiej jednostce wojskowej pod koniec maja.

Decyzja ta wywołała krytykę w Polsce, wyrażoną m.in. przez premiera Donalda Tuska i szefa MON Władysława Kosiniaka-Kamysza. Prezes IPN, Karol Nawrocki, poinformował, że podjął decyzję o odebraniu Zełenskiemu Orderu Orła Białego. Prezydent Ukrainy odesłał order do Warszawy.

Inni ukraińscy politycy, w tym byli prezydenci Leonid Kuczma, Wiktor Juszczenko i Petro Poroszenko, zrzekli się Orderu Orła Białego, a także innych polskich odznaczeń. Ze strony polskiej, prezes PiS Jarosław Kaczyński zapowiedział zwrot ukraińskiego Orderu Księcia Jarosława Mądrego, podobnie jak inni politycy PiS.

Pomimo tych napięć, podczas szczytu NATO w Ankarze, prezes IPN Karol Nawrocki rozmawiał z prezydentem Zełenskim. Po spotkaniu Nawrocki zaznaczył, że Rosja pozostaje głównym zagrożeniem dla Polski i Ukrainy, choć kwestii historycznych nie udało się podczas rozmowy rozwiązać. Co roku, 11 lipca, w Polsce obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa, upamiętniający wydarzenia na Wołyniu w 1943 roku.