Napięcia na linii Warszawa-Kijów. Zełenski odesłał Order Orła Białego Nawrockiemu

Wołodymyr Zełenski ujawnił kulisy decyzji o odesłaniu Orderu Orła Białego, informując, że przed tym krokiem dążył do spotkania z prezydentem Karolem Nawrockim. Propozycja wspólnej konferencji prasowej miała na celu załagodzenie sporu i wyjaśnienie stanowiska Kijowa. Jak wynika z wypowiedzi Zełenskiego, Nawrocki jednak nie podjął próby spotkania, a jego działania ukraiński prezydent wiąże z nadchodzącymi wyborami w Polsce, co ma wpływać na relacje polsko-ukraińskie.

Słowa prezydenta Nawrockiego o tym, że "dla Ukrainy nie ma miejsca w Europie", miały, według Zełenskiego, wywołać daleko idące reperkusje w stosunkach między państwami. Prezydent Ukrainy wskazał, że Polska nie jest beneficjentem jego osobistego spotkania z premierem Donaldem Tuskiem w Brukseli.

Próby zażegnania kryzysu

Zespół Zełenskiego, tuż po ogłoszeniu przez Nawrockiego zamiaru odebrania odznaczenia, podjął intensywne rozmowy. Jak relacjonował Zełenski, szef jego biura oraz jego pierwszy zastępca, Kyryło Budanow i Serhij Kysłycia, udali się do Polski. Spotkali się z przedstawicielami Kancelarii Prezydenta, a także z zespołem premiera i marszałka, starając się wpłynąć na sytuację. Mimo tych działań powrócili z przekonaniem, że Nawrocki podtrzyma swoją decyzję. Zełenski od początku oceniał, że próby te nie przyniosą rezultatów, dopatrując się w działaniach polskiego prezydenta elementu kampanii wyborczej.

Prezydent Ukrainy podkreślił, że za prezydentury Andrzeja Dudy współpraca między Ukrainą a Polską przebiegała stabilnie, a między prezydentami panowały relacje, które określił jako "wyjątkowe", doceniając znaczącą pomoc Polski dla Ukrainy. W obecnej sytuacji Zełenski zaznaczył, że to Ukraińcy bronią wartości europejskich, w tym Polski, a nie odwrotnie.

Masowe zrzekanie się odznaczeń

Prezydent Zełenski odesłał Order Orła Białego do prezydenta Nawrockiego w sobotę 20 czerwca. Decyzja Nawrockiego o odebraniu odznaczenia została ogłoszona dzień wcześniej, 19 czerwca, i była uzasadniona nadaniem jednej z jednostek Sił Zbrojnych Ukrainy nazwy "Bohaterów UPA". Nawrocki podkreślił, że jego decyzja "nie jest przeciwko narodowi ukraińskiemu".

W reakcji na to wydarzenie wielu wpływowych ukraińskich polityków i byłych prezydentów zrzekło się swoich polskich odznaczeń. Wśród nich znaleźli się minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha, szef Biura Prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow, jego zastępca Ihor Żowkwa, a także ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar. Orderu Orła Białego zrzekli się również byli prezydenci Ukrainy: Leonid Kuczma (odznaczony w 1997 roku), Wiktor Juszczenko oraz Petro Poroszenko.

Zełenski odniósł się także do zarzutów o brak wdzięczności, stwierdzając, że Ukraina "żyje od ataku do ataku", a nie "od 'dziękuję' do 'dziękuję'". Prezydent Ukrainy przypomniał również, że to ukraińscy żołnierze wybierają nazwy swoich jednostek, a on jako głowa państwa od początku wojny podpisał setki podobnych dekretów, nigdy nie narzucając wojskowym swoich preferencji.