Napięcia podczas publicznego przesłuchania kandydatów na RPO

Publiczne przesłuchanie mec. Sylwii Gregorczyk-Abram, zgłoszonej przez Koalicję Obywatelską i Lewicę, oraz Adama Borowskiego, kandydata PiS, stało się areną politycznych starć. Wydarzenie miało na celu przedstawienie doświadczeń i wizji kandydatów w kontekście funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich, której kadencja obecnego RPO, prof. Marcina Wiącka, kończy się 23 lipca.

Przewodniczący sejmowej komisji sprawiedliwości i praw człowieka, Paweł Śliz (Polska 2050), podkreślił znaczenie publicznego wysłuchania, dającego obywatelom możliwość zadawania pytań. Zaznaczył, że formuła ta ma zwiększyć transparentność procesu wyboru RPO. Marszałek Włodzimierz Czarzasty (Lewica) wskazał natomiast, że Rzecznik Praw Obywatelskich stoi na straży wolności i praw człowieka, weryfikując szanowanie praw obywateli przez instytucje państwowe.

Ostry spór o dostęp do Sejmu

Słowa posła Śliza wywołały natychmiastową reakcję posłów PiS. Marek Suski stwierdził, że obywatele nie są wpuszczani do Sejmu, a cała procedura jest fikcją. Dariusz Matecki dodał, że Sejm jest zamknięty. Przed przesłuchaniem Matecki skrytykował w mediach społecznościowych niewpuszczenie do Sejmu reprezentantów klubów Gazety Polskiej, mimo obecności innych osób na sali.

Na zarzuty posłów PiS odpowiedział marszałek Czarzasty, mówiąc: „Panie pośle Matecki, panie pośle Suski, przyjdzie czas i na przesłuchanie was... Dajcie ludziom się wypowiedzieć”. W odpowiedzi z ław PiS padły okrzyki: „Na ciebie, czerwony komuchu, też, nie bój się!”

Wizja kandydatów na RPO

Sylwia Gregorczyk-Abram, adwokatka i obrończyni praw człowieka, podkreśliła konieczność niezależności RPO. Zaznaczyła, że Rzecznik powinien być „strażnikiem interesów słabszych, pokrzywdzonych, niezależnie od pochodzenia” i nie może kierować się interesem żadnej władzy. Powinien diagnozować problemy i wskazywać rozwiązania. Mecenas Gregorczyk-Abram jest absolwentką prawa Uniwersytetu Warszawskiego, współzałożycielką inicjatyw Wolne Sądy i Komitet Obrony Sprawiedliwości oraz członkinią zarządu Stowarzyszenia im. Prof. Zbigniewa Hołdy. W maju 2025 roku została przewodniczącą komisji do spraw wyjaśnienia mechanizmów represji wobec organizacji społeczeństwa obywatelskiego i działaczy społecznych w latach 2015-2023, działającej przy Ministerstwie Sprawiedliwości.

Drugi kandydat, Adam Borowski, odnosił się do kwestii problemów w wymiarze sprawiedliwości w Polsce i mówił o represjonowaniu obywateli.

Procedura wyboru RPO zakłada, że ta sama osoba nie może pełnić funkcji dłużej niż przez dwie pięcioletnie kadencje. Termin zgłaszania kandydatur upłynął 23 czerwca, a ostateczny wybór ma nastąpić 23 lipca.