Osiedle Szwoleżerów zagrożone intensywną zabudową. Mieszkańcy walczą o jego ochronę

Osiedle Szwoleżerów, zlokalizowane w kwartale ulic Czerniakowskiej, Szwoleżerów, Kawalerii i Noiego, jest uznawane za jedno z najwybitniejszych osiągnięć polskiej architektury mieszkaniowej drugiej połowy XX wieku. Zaprojektowane przez zespół pod kierownictwem Haliny Skibniewskiej, stanowi przykład nowoczesnego myślenia o urbanistyce, integrującej architekturę z otoczeniem i potrzebami mieszkańców.

W 2016 roku osiedle zostało ujęte w Gminnej Ewidencji Zabytków. Mimo to, obecne plany zagospodarowania przestrzennego, wynikające z Planu Ogólnego Warszawy i Strategii Warszawa 2040+, przewidują możliwość budowy intensywnej zabudowy wielorodzinnej. Chodzi o działki 15/11, 15/14 oraz część działki 15/9, gdzie planowane są budynki o wysokości do 25 metrów, czyli około ośmiu kondygnacji.

Zagrożenie dla kompozycji i funkcjonalności

Jak wskazują aktywiści z Miasto Jest Nasze, tereny te od początku istnienia osiedla pełniły kluczową funkcję w jego kompozycji. To tam zaplanowano parkingi na obrzeżach, co pozwoliło uwolnić wnętrze osiedla od ruchu samochodowego. Było to podstawowe założenie koncepcji Haliny Skibniewskiej, mające zapewnić bezpieczną przestrzeń dla dzieci i wysoką jakość życia mieszkańców.

Zabudowanie tych terenów może oznaczać, zdaniem stowarzyszenia, utratę historycznego układu funkcjonalnego. Nowe budynki mogłyby zniszczyć relacje widokowe z Kanałem Piaseczyńskim i Skarpą Warszawską, a także zaburzyć historyczną kompozycję urbanistyczną. Istnieje obawa, że zdominowanie chronionego zespołu architektonicznego przez nowe konstrukcje doprowadzi do stopniowej utraty wartości decydujących o unikalności osiedla.

Wniosek o ochronę w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków

W obliczu tych zagrożeń, stowarzyszenie Miasto Jest Nasze złożyło 17 czerwca 2023 roku wniosek do Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Celem jest wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wpisania osiedla do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków oraz objęcia ochroną konserwatorską jego układu urbanistycznego i zespołu budowlanego. Rzeczniczka konserwatora, Anna Śmigielska, potwierdziła otrzymanie wniosku i poinformowała, że podjęto czynności rozpoznawcze, w tym kwerendę archiwalną i analizę dostępnych danych. Mieszkańcy i aktywiści podkreślają, że wojewódzka ewidencja, w przeciwieństwie do gminnej, zapewnia silniejszą ochronę i ogranicza prawo własności w stopniu niezbędnym do zachowania zabytku.