Prezydent Karol Nawrocki kieruje ustawę o podatku od nadzwyczajnych zysków do TK

Prezydent Karol Nawrocki zdecydował 24 lipca 2026 roku o wysłaniu ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków do Trybunału Konstytucyjnego. Jak przekazała Kancelaria Prezydenta RP, głównym powodem jest kontrola prewencyjna ustawy, która dotyczy opodatkowania zysków osiągniętych ze zbycia paliw ciekłych w okresie od marca do grudnia 2026 roku.

Prezydent Nawrocki zaznaczył, że nie podpisze ustawy, wobec której istnieją poważne wątpliwości natury konstytucyjnej. Kluczową kwestią jest zamiar opodatkowania dochodów z mocą wsteczną, co jest sprzeczne z zasadą lex retro non agit (prawo nie działa wstecz). Nowe przepisy miałyby wejść w życie w sierpniu, ale podatek obejmowałby dochody uzyskane już od początku marca. Zdaniem prezydenta, takie działanie stanowiłoby próbę opodatkowania działalności z mocą wsteczną, co jest niezgodne z podstawową gwarancją wolności w państwie prawa. Prezydent stwierdził, że Trybunał Konstytucyjny powinien rozstrzygnąć, czy państwo może ustanawiać taki precedens, co będzie ważną wytyczną na przyszłość.

Krytyka ze strony Ministra Finansów

Decyzja prezydenta spotkała się z krytyką ze strony ministra finansów Andrzeja Domańskiego. Minister stwierdził, że prezydent Nawrocki "zablokował kolejne 4 mld zł dla budżetu Polski". Według Domańskiego, te środki miały sfinansować pakiet CPN, którego celem była ochrona Polaków przed wysokimi cenami paliw. Minister finansów uważa, że prezydent "zamiast po stronie Polaków stanął po stronie koncernów paliwowych odnoszących potężne zyski z obecnej sytuacji na rynku paliw".

Domański zarzucił także prezydentowi, że poprzez wysłanie ustawy do TK, "którego działanie sam wcześniej sparaliżował, kolejny raz uderzył też w polskie finanse publiczne". Prezydent Nawrocki w nagraniu opublikowanym w mediach społecznościowych, wskazał, że nowy podatek nie obniża cen paliwa, a jedynie ma dostarczyć pieniędzy do budżetu. W jego ocenie, próba łatania finansów państwa, przedstawiana jako ochrona interesów obywateli, może skutkować kolejną falą podwyżek i przerzuceniem kosztów na klientów stacji benzynowych.

Szczegóły dotyczące podatku od nadzwyczajnych zysków

Ustawa przewidywała wprowadzenie tak zwanego windfall tax, czyli podatku od nadzwyczajnych zysków. Miał on obciążyć producentów i importerów paliw, którzy osiągnęli ponadprzeciętne dochody w wyniku destabilizacji rynków energii. Stawka podatku miała wynosić 60 procent, a podstawą opodatkowania byłaby nadwyżka przychodów ponad kwotę przychodów, jaką podatnik osiągnąłby przy zastosowaniu marży referencyjnej. Rokiem referencyjnym miał być rok obrotowy zakończony przed 1 marca 2026 roku, a marża referencyjna miała być średnią marżą sprzedaży paliw ciekłych z 2025 roku, powiększoną o 20 procent.

Zgodnie z uzasadnieniem do ustawy, wpływy z nowej daniny, szacowane na łącznie 4 mld zł (z czego 3,8 mld zł w bieżącym roku, a reszta w 2027 r.), miały zrekompensować stratę dochodów budżetowych. Strata ta powstała w wyniku obniżenia stawki VAT na paliwa do 8 proc. oraz redukcji akcyzy do minimalnych poziomów unijnych, w ramach pakietu osłonowego "Ceny Paliwa Niżej" (CPN), wprowadzonego pod koniec marca. Projekt obejmował swoim zakresem około 20-30 podmiotów, w tym duże koncerny oraz mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa działające w Polsce w zakresie wytwarzania, obrotu zagranicznego oraz importu i nabycia wewnątrzwspólnotowego paliw ciekłych. Senat wprowadził poprawki ograniczające limit kwoty podatku do wysokości dochodu ustalonego do celów podatku dochodowego od osób fizycznych lub prawnych, bądź zysku bilansowego w przypadku spółki jawnej.