Profesor Grzegorz Motyka o sporze wokół UPA i radach dla polskiego rządu

Wypowiedź historyka z Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej, profesora Grzegorza Motyki, w programie "Polityczny WF z Gościem" stacji Polsat News, rzuciła nowe światło na skomplikowane relacje polsko-ukraińskie po decyzji Wołodymyra Zełenskiego. Polski ekspert wskazał, że prezydent Ukrainy, nadając jednostce wojskowej imię "bohaterów UPA", celowo przywrócił na polityczny stół kwestie historyczne, które wcześniej próbowano wyciszyć.

Motyka podkreślił, że decyzja Zełenskiego z maja 2026 roku była świadomym działaniem. "To z całą pewnością nie jest człowiek naiwny ani niekompetentny", stwierdził profesor, sugerując, że ukraiński prezydent liczył się z protestami, ale jednocześnie zakładał wzrost poparcia wewnętrznego. Według Motyki, taka strategia okazała się skuteczna, a Zełenski umocnił swoją pozycję w kraju, stając się "raczej niekwestionowanym kandydatem na drugą kadencję".

Konsekwencje dla relacji polsko-ukraińskich

Historyk zwrócił uwagę, że decyzja Zełenskiego jest tym bardziej bolesna, iż w 2024 roku Ukraina zniosła zakaz ekshumacji, co miało świadczyć o zamiarze odłożenia problemów historycznych. Jednak najnowsze działanie prezydenta Ukrainy "z impetem przywróciło te tematy politykom". Motyka zaznaczył, że strona polska, w przeciwieństwie do ukraińskiej, dotrzymała wcześniej zawartej "dżentelmeńskiej umowy", aby nie wracać do tematu Wołynia w kontrowersyjny sposób.

Sytuacja polskiego rządu

Profesor Motyka skomentował również odebranie Orderu Orła Białego przywódcy Ukrainy przez prezydenta Karola Nawrockiego. Choć uznał tę reakcję za "niezbyt roztropną" w kontekście relacji polsko-ukraińskich, to podobnie jak Zełenski, Nawrocki zyskał większe poparcie w swoim kraju. Sytuacja dotknęła także polski rząd, który znalazł się w trudnym położeniu. Motyka ostrzegł, że "najgorsze, co mogliby teraz zrobić, to opowiadać się jednoznacznie przeciwko prezydentowi Nawrockiemu i popierać Ukrainę". Ekspert prognozuje, że takie działania mogłyby doprowadzić do "kruszenia się" poparcia dla ugrupowań rządzących, szczególnie w obliczu kolejnych ukraińskich działań dotyczących historii, które "na pewno nastąpią".

Profesor Motyka wskazał także na aktywność rosyjskiej propagandy, która wykorzystuje polsko-ukraińskie spory, aby podgrzewać atmosferę. Podkreślił, że za stan relacji nie odpowiada wyłącznie strona polska, a obecna faza resetowania wzajemnych stosunków będzie bardzo trudna, gdyż "nikt nie wie z jakiego punktu będziemy próbowali odbudować wzajemne relacje i zaufanie".