Reforma PIP: Prawie 600 skarg na umowy cywilnoprawne w miesiąc

Od 8 lipca 2026 roku, kiedy weszły w życie nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), do 6 sierpnia tego samego roku, do inspektoratów wpłynęło łącznie 585 skarg dotyczących nieprawidłowego stosowania umów cywilnoprawnych. Reforma ma na celu wyeliminowanie pozornych umów, które są nadużywane przez pracodawców w celu obejścia prawa pracy.

W tym samym okresie inspektorzy wydali 76 poleceń przekształcenia umów cywilnoprawnych w umowy o pracę. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zaznaczyło, że na obecnym etapie nie ma jeszcze informacji o tym, ile z tych poleceń zostało już wykonanych.

Zmiany przed interwencją PIP

Resort poinformował również, że w okresie od 8 lipca do 6 sierpnia 2026 roku, inspektorzy zanotowali 64 przypadki, w których umowy cywilnoprawne zostały zmienione na umowy o pracę jeszcze przed szczegółowymi ustaleniami i skierowaniem środków prawnych przez inspekcję. Jak zauważył prawnik Sebastian Kryczka, sama zapowiedź wprowadzenia nowych uprawnień PIP mogła skłonić część firm do przeprowadzenia audytów i zmiany formy zatrudnienia.

Obawy przedsiębiorców i ekspertów

Pomimo pierwszych efektów, reforma budzi kontrowersje. Rada Przedsiębiorczości, w stanowisku z 10 sierpnia, oceniła, że pierwsze tygodnie obowiązywania przepisów potwierdzają wcześniejsze obawy pracodawców. Eksperci wskazują na problem braku jasności w definicji stosunku pracy, co może prowadzić do niepewności interpretacyjnej zarówno po stronie inspektorów, jak i pracodawców. Sebastian Kryczka podkreślił, że skuteczność reformy będzie można ocenić dopiero po uzyskaniu danych na temat wykonania poleceń i utrzymania decyzji przez sądy pracy.

Zasadniczo, prawnicy zwracają uwagę, że nowa procedura może prowadzić do wrażenia nadmiernej arbitralności w ocenie form współpracy. Ryzyko nadmiernej uznaniowości ma być ograniczone przez fakt, że decyzje o istnieniu stosunku pracy będzie wydawał okręgowy inspektor pracy, a nie inspektor prowadzący kontrolę. Od takiej decyzji przysługuje odwołanie do sądu pracy, co wstrzymuje jej wykonanie, choć sąd może zabezpieczyć pracownika przed zwolnieniem.

Celem reformy nie jest eliminacja umów cywilnoprawnych, lecz walka z przypadkami, gdzie umowa zlecenie, o dzieło czy B2B służy obchodzeniu prawa pracy, mimo że faktyczne warunki wykonywania obowiązków odpowiadają stosunkowi pracy.