Rzeczniczka TSUE o prawidłowości składu Sądu Najwyższego
Rzeczniczka generalna Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Tamara Ćapeta, wydała opinię dotyczącą kwalifikacji składów orzekających w Sądzie Najwyższym. Zgodnie z nią, "mieszany" skład SN, zawierający sędziów powołanych zarówno prawidłowo, jak i z domniemanymi wadami, może nie spełniać wymogów niezawisłego sądu w świetle prawa unijnego.
16 lipca 2026 roku opinia Tamary Ćapety została przedstawiona w odpowiedzi na pytania prejudycjalne, odnoszące się do konsekwencji nieprawidłowości przy powołaniu części sędziów Sądu Najwyższego. Problem ten dotyczy sędziów wskazanych przez Krajową Radę Sądownictwa, która została ukształtowana po 2018 roku.
Sprawa, która doprowadziła do wniosku prejudycjalnego, została zainicjowana w 2018 roku przez sędziego Waldemara Żurka.
Rzeczniczka generalna zaproponowała, by TSUE uznał się za niewłaściwy w tej konkretnej sprawie, argumentując, że jej przedmiot stał się bezprzedmiotowy w związku ze zrzeczeniem się urzędu przez sędziego. Podkreśliła, że Trybunał nie ma kompetencji do wydawania opinii doradczych lub hipotetycznych w kwestiach funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w państwach członkowskich.
Potencjalne skutki nieprawidłowości w powołaniach
Gdyby jednak Trybunał postanowił odpowiedzieć na przedstawione pytania, zalecenia Ćapety sugerują, że prawo Unii Europejskiej nie dopuszcza udziału w składzie orzekającym osób powołanych do Sądu Najwyższego z naruszeniem podstawowych reguł prawa krajowego. W jej ocenie, „mieszany” skład orzekający, składający się zarówno z sędziów powołanych prawidłowo, jak i tych, których powołanie budzi wątpliwości, nie może być traktowany jako niezawisły i bezstronny sąd w rozumieniu prawa UE.
TSUE jednocześnie zaznaczył, że procedura powoływania sędziów jest kluczowa dla prawidłowego funkcjonowania i legitymizacji władzy sądowniczej. Wskazano, że nie każde uchybienie w trakcie tej procedury musi automatycznie prowadzić do zakwestionowania niezawisłości, ale poważne nieprawidłowości mogą to zrobić.
Kontekst sprawy i test niezawisłości
Trybunał Sprawiedliwości wydał również wyroki w dwóch innych sprawach, również na wniosek polskiego Sądu Najwyższego, poruszających kwestię tak zwanego testu niezawisłości i bezstronności sędziego. Pytania dotyczyły tego, czy same okoliczności powołania sędziego mogą przesądzać o niespełnieniu wymogu niezależnego i bezstronnego sądu, a także czy taki test może być przeprowadzany przez skład, w którym zasiada sędzia powołany w analogicznych okolicznościach.
TSUE orzekł, że unijne prawo sprzeciwia się, by badanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego było powierzone składowi orzekającemu, w którym zasiada choćby jeden sędzia, którego powołanie nastąpiło w tych samych, budzących wątpliwości okolicznościach. Podkreślono, że nieprawidłowości, których waga i charakter stwarzają ryzyko, że inne władze zagroziły prawidłowości nominacji, mogą wystarczyć do zakwestionowania niezawisłości sędziego.
Komentarze (12)
-
M
myślący · 3 miesiące temu
ważne, żeby sądy były niezawisłe, myślę, że to kluczowa kwestia w każdym demokratycznym kraju
-
K
kdr · 3 miesiące temu
Tylko czekać na kolejne konntrowersje. Wszyscy się z tym liczą ale nikt nie wie co z tym zrobić.
-
R
renata_k · 3 miesiące temu
słyszałem, że część sędziów zamierza odchodzić. może to będzie impuls do zmian?
-
B
było minęło · 3 miesiące temu
tak, tylko że przecież rząd ma swoje plany i postawi na swoim, w końcu to polska
-
K
ktoś tam · 3 miesiące temu
Zgadzam się z opinią Pani Ćapety. Przede wszystkim chodzi o zachowanie zasad praworządności
-
G
Grzegorz · 4 miesiące temu
Osobiście mam nadzieję, że Unia nie odpuści i w końcu coś się zmieni. To wręcz nie do pomyślenia, żeby mieć taki problem z sądami
-
K
kasia_m · 4 miesiące temu
ciekawe, co na to nasz rząd? zawsze negują takie opinie.
-
G
gość · 4 miesiące temu
no wlasnie, to wydaje sie dosc oczywiste.
-
K
kdr · 4 miesiące temu
co z tego wyjdzie? wątpię, że coś się zmieni
-
A
asset · 4 miesiące temu
I dobrze, w końcu ktoś się tym zajął.
-
X
xxx · 4 miesiące temu
To tylko kolejna próba podważenia polskiego sądownictwa przez UE. Każdy kraj ma prawo decydować o swoim systemie
-
M
medicine · 4 miesiące temu
Moim zdaniem jeśli sędziowie są powołani z wątpliwościami to nie mogą wydawać obiektywnych wyroków. To bardzo niepokojące zjawisko