Senacka komisja pozytywnie o ustawie "Lex szarlatan". Większe uprawnienia Rzecznika Praw Pacjenta

W piątek, 21 lipca 2023 roku, senacka komisja zdrowia wyraziła poparcie dla ustawy "Lex szarlatan", torując jej drogę do dalszych prac na posiedzeniu plenarnym Senatu, które ma się odbyć w najbliższą środę. Celem regulacji jest zwalczanie pseudolecznictwa i ochrona pacjentów przed niebezpiecznymi praktykami, zwłaszcza w obliczu rosnącej liczby oszustów medycznych.

Projekt przewiduje znaczące rozszerzenie uprawnień Rzecznika Praw Pacjenta. RPP będzie mógł wydawać publiczne ostrzeżenia dotyczące działań zagrażających pacjentom. Co więcej, zyska możliwość wydawania decyzji tymczasowych, nakazujących natychmiastowe zaprzestanie określonych działań jeszcze przed ostatecznym zakończeniem postępowania. Rzecznik będzie również uprawniony do żądania wszczęcia i aktywnego udziału w postępowaniach cywilnych dotyczących praw pacjenta, na takich samych zasadach jak prokurator.

Nowe przepisy wprowadzają również wysokie kary finansowe. Za naruszenie zbiorowych praw pacjentów przewidziano sankcje do 1 miliona złotych. Brak współpracy z Rzecznikiem Praw Pacjenta może skutkować nałożeniem kary do 100 tysięcy złotych. Kary będą obowiązywać nawet w sytuacji, gdy działalność zostanie zakończona tuż przed wydaniem decyzji.

Rejestracja podmiotów i walka z niebezpiecznymi praktykami

Po wejściu w życie ustawy, świadczenia zdrowotne będą mogły być udzielane wyłącznie przez podmioty zarejestrowane w Rejestrze Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą. Ma to na celu zwiększenie kontroli nad sektorem medycznym i eliminację działalności nieobjętej regulacjami.

Ustawa ma także doprecyzować kwestie ziołolecznictwa, oddzielając legalną i bezpieczną fitoterapię od tzw. "znachorstwa". Profesor Jacek Jassem z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego podkreślił, że chorzy onkologicznie są szczególnie narażeni na działanie pseudomedyków. Pacjenci z chorobami nowotworowymi, kierując się rozpaczą czy nadzieją, często chwytają się każdej metody, co może prowadzić do tragicznych konsekwencji. Cytowany w maju Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec zapewnił, że działania RPP będą zawsze oparte na aktualnej wiedzy merytorycznej i współpracy z ekspertami. Dodał, że choć nie da się stworzyć zamkniętego katalogu usług pseudomedycznych, to weryfikowane będą sytuacje, takie jak na przykład promowanie diet jako cudownego lekarstwa na raka.

Projekt wzbudził szerokie zainteresowanie i dyskusje podczas konsultacji społecznych, gromadząc blisko 5 tysięcy uwag. Zostały one zgłoszone przez różnorodne podmioty, w tym instytucje medyczne (Naczelna Rada Lekarska, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych), związki zawodowe, fundacje pacjentów, a także przedstawicieli branży kosmetycznej i stowarzyszeń zrzeszających zielarzy, akupunkturzystów i homeopatów.