Szczyt sezonu na jagody i ostrzeżenia Sanepidu przed bąblowicą

Sezon na jagody leśne w Polsce osiągnął szczyt, przyciągając wielu zbieraczy do lasów. Ceny tych owoców, nazywanych przez niektórych „czarnym złotem”, oscylowały w pierwszej połowie lipca 2026 roku od 23 do 55 złotych za kilogram w punktach skupu, takich jak rynek w Broniszach.

Rosnące ryzyko bąblowicy

Niezależnie od korzyści zdrowotnych i smakowych, jakie oferują jagody, zbieracze powinni zachować szczególną ostrożność. W lipcu 2026 roku powiatowe stacje sanitarno-epidemiologiczne w wielu miastach, w tym w Żaganiu, Nidzicy, Gdańsku, Kępnie i Ełku, wydały ostrzeżenie dotyczące bąblowicy. Jest to choroba pasożytnicza wywoływana przez larwy tasiemca z rodzaju Echinococcus.

Jaja tasiemca są wydalane z kałem przez dzikie zwierzęta, głównie lisy, i mogą osadzać się na nisko rosnących roślinach, takich jak jagody. Zakażenie u ludzi następuje poprzez spożycie skażonych owoców lub warzyw, a także przez kontakt z zanieczyszczoną glebą lub sierścią zwierząt, a następnie przeniesienie jaj do ust na brudnych rękach. Sanepid podkreśla, że w pierwszym półroczu 2026 roku w Polsce odnotowano 41 przypadków bąblowicy. Jest to zauważalny wzrost w porównaniu z 16 przypadkami zgłoszonymi w analogicznym okresie roku poprzedniego.

Objawy i zapobieganie

Larwy tasiemca, po dostaniu się do organizmu człowieka, tworzą torbiele. Mogą one rozwijać się powoli, nie dając żadnych objawów przez 5 do 15 lat. Zazwyczaj wykrywane są przypadkowo podczas badań obrazowych. Według Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Poznaniu, 80-95% torbieli lokalizuje się w wątrobie i płucach, jednak mogą one zaatakować również nerki, śledzionę, kości, oko czy ośrodkowy układ nerwowy. Objawy pojawiają się dopiero, gdy torbiel zaczyna uciskać sąsiednie narządy.

Aby uchronić się przed zakażeniem, kluczowe jest dokładne mycie owoców leśnych. Rzecznik prasowy Głównego Inspektoratu Sanitarnego, Szymon Cienki, zaznacza, że krótkie i pobieżne płukanie może być niewystarczające. Zaleca się dokładne mycie owoców i warzyw pod strumieniem bieżącej wody, z równoczesnym pocieraniem lub szorowaniem powierzchni. Należy pamiętać, że mycie pod bieżącą wodą jest niezbędne nawet w przypadku owoców, które planujemy obrać, ponieważ zanieczyszczenia ze skórki mogą przenieść się do środka podczas krojenia.

Szymon Cienki dodaje, że w przypadku owoców z twardą skórką można użyć czystej szczotki. Alternatywnie, owoce można płukać w wodzie z solą kuchenną, sokiem z cytryny, kwaskiem cytrynowym lub octem. Ważne jest, by pamiętać, że jaja tasiemca są odporne na niskie temperatury i mrożenie ich nie niszczy. Lisy, które są nosicielami pasożyta, coraz częściej pojawiają się również w środowisku miejskim, zwiększając ryzyko zakażenia także poprzez warzywa z przydomowych ogródków. Najbezpieczniejsze do spożycia pozostają owoce poddane obróbce termicznej, takie jak te używane do dżemów, kompotów czy pierogów.