Szef ukraińskiego IPN deklaruje uznanie zbrodni wołyńskiej

11 lipca 2026 roku, w dniu Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Ludobójstwa obchodzonego w Polsce, Ołeksandr Afiorow, szef Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej (UINP), stwierdził, że Ukraina uznaje tragedię wołyńską. Jako dowód wskazał na znaczny postęp w pracach ekshumacyjnych i poszukiwawczych, prowadzonych przez jego instytucję. Afiorow zaznaczył, że celem jego działań jest zapewnienie jak największych możliwości prowadzenia tych prac, traktując ekshumacje jako kwestię honoru, a nie tylko element dialogu.

Perspektywa historyczna i bieżące wyzwania

Szef UINP podkreślił, że mimo istniejących sporów, prace poszukiwawcze i ekshumacyjne muszą być kontynuowane. Jego zdaniem, wstrzymywanie tych działań nie służy ani budowaniu dialogu, ani chrześcijańskiej etyce. Afiorow zaznaczył, że strona ukraińska postrzega zbrodnię wołyńską w szerszych ramach chronologicznych, obejmujących lata 1939-1947. Okres ten obejmuje II wojnę światową, naciski reżimów komunistycznych oraz powstanie tragicznych zjawisk, które dotknęły oba narody.

Choć 11 lipca to w Polsce Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa, Afiorow zwrócił uwagę na to, że ukraiński i polski kalendarz pamięci historycznej różnią się. Poinformował jednak, że dzień później, 12 lipca, organizowane są nabożeństwa żałobne poświęcone pamięci zarówno polskich, jak i ukraińskich ofiar tragedii wojennej.

Rola historyków w rozwiązywaniu sporów

Afiorow podkreślił również, że Ukrainie czci pamięć ofiar zbrodni katyńskiej, akcji „Wisła” oraz tragedii wołyńskiej z 1943 roku i jej późniejszych epizodów. Dodał, że w tym czasie oba narody, pozbawione własnej państwowości, walczyły o swoje prawa pod presją nazistowskiego i komunistycznego reżimu.

Pytany o spór między Polską a Ukrainą dotyczący oceny postaci Stepana Bandery oraz Narodowego Panteonu Ukrainy, szef UINP wyraził przekonanie, że historię powinni komentować przede wszystkim historycy. Stwierdził, że lekkomyślne komentowanie wydarzeń historycznych, czego dopuszczają się „obie strony”, jest nie do przyjęcia. Jego zdaniem, dialog historyków jest kluczowy do rozwiązania tych delikatnych kwestii, a nie wykorzystywanie historii w bieżącej polityce.