Ukraina otwiera archiwa dotyczące Wołynia

Decyzja, ogłoszona w piątek 17 lipca 2026 roku, jest wynikiem narady dotyczącej polityki Ukrainy wobec Polski. Zełenski podkreślił, że to kluczowy krok w dwustronnych relacjach, które w ostatnich latach bywały napięte.

Prezydent Ukrainy poinformował na platformie Telegram, że oprócz otwarcia archiwów, Ukraina zamierza zwiększyć liczbę zezwoleń na prace poszukiwawcze i ekshumacyjne, zaznaczając potrzebę wspólnych działań z Polską w tym zakresie. Podkreślił również, że priorytetem są dobrosąsiedzkie relacje w Europie, oparte na wzajemnym szacunku i równości. "Polska udzieliła znaczącego wsparcia Ukrainie po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji i jesteśmy wdzięczni za to Polsce", napisał Zełenski, dodając, że obrona niepodległości Ukrainy wzmacnia również niepodległość Polski.

Odbiór w Polsce

Na decyzję prezydenta Zełenskiego szybko zareagowali polscy politycy. Premier Donald Tusk w komunikacie na platformie X wyraził "satysfakcję i nadzieję", podkreślając, że relacje polsko-ukraińskie muszą opierać się na prawdzie i wzajemnym szacunku. Zapewnił o gotowości Polski do dialogu w kwestiach łączących i dzielących oba kraje.

Wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz również skomentował oświadczenie, pisząc na platformie X, że "każda deklaracja przybliżająca do rozwiązania trudnych spraw między Polską i Ukrainą, zasługuje na uwagę". Wyraził nadzieję, że zapowiedzi prezydenta Zełenskiego przerodzą się w konkrety. Podkreślił także, że wspólny wróg, Rosja, stanowi zagrożenie dla obu narodów, a skłócenie ich leży w interesie Kremla.

Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Bartosz Grodecki ocenił decyzję Zełenskiego jako "krok w kierunku zmierzenia się z prawdą historyczną". Podkreślił, że only w ten sposób można budować dalsze relacje polsko-ukraińskie. Grodecki zaznaczył jednocześnie, że wcześniejsze napięcia, zwłaszcza po nadaniu imienia "Bohaterów UPA" jednej z ukraińskich jednostek wojskowych, nie powinny być łączone z pozycją Polski w NATO.

Kontekst historyczny

Historyczne spory, w tym te dotyczące wydarzeń na Wołyniu, od lat wpływają na stosunki polsko-ukraińskie. Według polskich historyków, od lutego 1943 roku do wiosny 1945 roku na Wołyniu i w Galicji Wschodniej zginęło ponad 100 tysięcy Polaków w wyniku działań Służby Bezpieczeństwa Ukrainy oraz Służby Wywiadu Zagranicznego Ukrainy i Ukraińskiej Powstańczej Armii. Kwestia upamiętniania tych wydarzeń pozostaje kluczowym elementem dialogu między Polską a Ukrainą.

Zełenski wspomniał także o planach rozszerzenia możliwości Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej, po uzgodnieniach z jego szefem, Ołeksandrem Ałfiełrowem. Prosił o zwiększenie wsparcia finansowego i organizacyjnego dla Instytutu, aby mógł on skuteczniej reprezentować interesy Ukrainy.

Otwarcie archiwów i zwiększenie możliwości badań historycznych może przyczynić się do lepszego zrozumienia i rozliczenia trudnej przeszłości, co jest postrzegane jako szansa na wzmocnienie wzajemnych relacji w kontekście obecnych wyzwań bezpieczeństwa w regionie.