Ustawa "lex szarlatan" czeka na podpis prezydenta. Ma walczyć z pseudomedycyną
Sejm uchwalił, a Senat przyjął z poprawkami nowelizację ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, znaną jako "lex szarlatan". Przepisy mają na celu walkę z pseudomedycyną i wprowadzają kary finansowe za szkodliwe praktyki, sięgające nawet miliona złotych.
3 lipca 2026 roku Sejm uchwalił nowelizację ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, potocznie nazywaną "lex szarlatan". Dwa tygodnie później, 22 lipca, Senat przyjął ustawę, wprowadzając do niej cztery poprawki. Miały one charakter legislacyjny i redakcyjny, nie wpływając na merytoryczny sens przepisów. Obecnie ustawa oczekuje na podpis prezydenta RP.
Nowe narzędzia dla Rzecznika Praw Pacjenta
Głównym celem nowelizacji jest wyposażenie Rzecznika Praw Pacjenta (RPP) w skuteczniejsze narzędzia do walki z pseudomedycyną. Dotychczasowe regulacje nie pozwalały Rzecznikowi na interwencje w przypadku działań podmiotów niebędących placówkami leczniczymi, co ograniczało jego możliwości ochrony pacjentów przed oszustami i szarlatanami.
Jak wyjaśniał Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta, wcześniej możliwe było jedynie zawiadamianie o możliwości popełnienia przestępstwa, co okazywało się nieskuteczne. Nowa ustawa ma to zmienić, umożliwiając RPP wydawanie ostrzeżeń publicznych oraz decyzji tymczasowych, zobowiązujących do natychmiastowego zaprzestania szkodliwych działań, jeszcze przed zakończeniem postępowania. Rzecznik zyska również prawo do inicjowania i udziału w postępowaniach cywilnych dotyczących praw pacjenta.
Wysokie kary i definicja dezinformacji
Ustawa przewiduje znaczące kary finansowe za naruszanie zbiorowych praw pacjentów, sięgające do 1 miliona złotych. Za brak współpracy z Rzecznikiem Praw Pacjenta grozić będzie kara do 100 tysięcy złotych. Sankcje te będą obowiązywać nawet w sytuacji, gdy działalność zostanie zakończona tuż przed wydaniem decyzji.
Nowelizacja wprowadza zakaz stosowania praktyk pseudomedycznych, szczególnie w kontekście diagnostyki i leczenia małoletnich, chorób onkologicznych, ciężkich nieuleczalnych chorób oraz zaburzeń psychicznych. Ustawa definiuje również "dezinformację medyczną" jako działania wprowadzające w błąd, podejmowane w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, polegające na publicznym rozpowszechnianiu lub promowaniu nieprawdziwych informacji o metodach diagnostycznych lub leczniczych niezgodnych z aktualną wiedzą medyczną, zagrażających życiu lub zdrowiu, lub szkodliwości metod zgodnych z wiedzą medyczną.
Kontekst i kontrowersje
"Lex szarlatan" jest odpowiedzią na rosnący problem pseudomedycyny w Polsce. Dr hab. n. med. Jarosław Biliński, asystent w Klinice Hematologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, zwracał uwagę na liczne przypadki pacjentów, którzy z powodu szarlatanów rezygnowali z konwencjonalnego leczenia, co miało tragiczne skutki. Podobne obawy wyrażał prof. Jacek Jassem, onkolog z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.
Ustawa budzi pewne kontrowersje, zwłaszcza wśród zwolenników ziołolecznictwa, którzy obawiają się, że ich praktyki mogą zostać objęte zakazem. Mimo to, główny cel przepisów, walka z pseudomedycyną i ochrona pacjentów, pozostaje niezmienny.
Komentarze (9)
-
E
emeryt · 2 miesiące temu
Wreszcie ktoś postawił na ten problem! Ja sam spotkałem się z osobą, która obiecywała uzdrowienie z raka za pomocą ziół. To skandal! Z drugiej strony, nie można stawiać wszytkich w jednym szeregu, bo są też ludzie, którzy naprawdę chcą pomagać.
-
J
jw · 2 miesiące temu
znowu tylko przepisy, a co z egzekwowaniem ich?
-
F
fsmg · 3 miesiące temu
a co z lekarzami, ktorzy tez popelniaja bledy? to one sie nie bojaa?
-
M
marek_p · 3 miesiące temu
haha, ciekawe czy prezydent to podpisze... pewnie się wystraszy.
-
P
pacjent · 3 miesiące temu
Ta ustawa ma swoje wady ale i tak lepsza niż nic. Szkoda tylko że wciąż brakuje edukacji w społeczeństwie na temat zdrowia
-
K
Krzysztof O. · 3 miesiące temu
Dużo osób wydaje pieniądze na "cudowne" terapie. Jak to zatrzymać?
-
N
niedowiarek · 3 miesiące temu
No w końcu, w Polsce jest z tym coraz gorzej.
-
J
janusz56 · 3 miesiące temu
Ciekawe, co na to wszyscy "specjaliści".
-
P
podatnik · 3 miesiące temu
Zgadzam się w pełni z tą ustawą. W czasach, kiedy w sieci łatwo znaleźć fałszywe porady zdrowotne, konieczne są mocne regulacje. Pseudomedycyna może zaszkodzić niewinnym ludziom, którzy szukają pomocy. Miejmy nadzieję, że ta ustawa pomoże w ochronie pacjentów