Borelioza: kiedy i jak testować po ukąszeniu kleszcza

Borelioza, znana jako choroba z Lyme, jest wywoływana przez bakterię Borrelia burgdorferi i stanowi najczęściej rozpoznawaną chorobę przenoszoną przez kleszcze. Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego (PZH), od początku bieżącego roku w Polsce odnotowano już 7448 przypadków zachorowań.

Diagnostyka i interpretacja wyników

Proces diagnostyczny boreliozy jest dwuetapowy. W pierwszej kolejności wykonuje się test przesiewowy metodą ELISA, który ma na celu wykrycie przeciwciał IgM i IgG. W przypadku uzyskania wyniku dodatniego lub granicznego, konieczne jest potwierdzenie go za pomocą testu Western blot. Ta kolejność badań jest kluczowa, ponieważ samodzielnie wykonany test Western blot bez wcześniejszego badania przesiewowego może skutkować trudnościami w interpretacji i potencjalnie błędnym rozpoznaniem.

Ważnym aspektem diagnostyki jest czas pobrania krwi. Przeciwciała IgM stają się wykrywalne zazwyczaj po kilku tygodniach od zakażenia, natomiast przeciwciała IgG pojawiają się nieco później. Oznacza to, że test wykonany na przykład tydzień po ukąszeniu kleszcza może dać wynik fałszywie ujemny, nawet jeśli doszło do zakażenia, ponieważ układ odpornościowy nie zdążył jeszcze wytworzyć odpowiedniej ilości przeciwciał.

Kiedy testować? Tylko przy objawach

Eksperci podkreślają, że testy w kierunku boreliozy mają sens przede wszystkim wtedy, gdy u pacjenta występują objawy sugerujące chorobę. Wykonywanie badań profilaktycznie, jedynie z powodu ukąszenia przez kleszcza, u osoby bez żadnych objawów, zazwyczaj nie dostarcza istotnych informacji dla dalszego postępowania. Dodatnie przeciwciała IgG u osób często przebywających na terenach zielonych nie muszą świadczyć o aktywnej infekcji; mogą być jedynie śladem kontaktu z bakterią Borrelia sprzed wielu lat.

Objawem, który może wskazywać na boreliozę, jest typowy rumień wędrujący. W przypadku jego wystąpienia, diagnostyka serologiczna nie jest zazwyczaj wymagana przed rozpoczęciem leczenia. Sama obecność charakterystycznego rumienia jest podstawą do postawienia diagnozy i rozpoczęcia terapii, która trwa zazwyczaj od 10 do 14 dni.

Po zakończeniu leczenia nie zaleca się przeprowadzania kontrolnych badań serologicznych w celu oceny skuteczności terapii. Przeciwciała IgG mogą utrzymywać się w organizmie przez długi czas po wyleczeniu, co sprawia, że ich obecność nie świadczy o aktywnej chorobie. Wskazaniami do wykonania badań serologicznych są m.in. obrzęk pojedynczego dużego stawu (najczęściej kolana), porażenie nerwu twarzowego, silne bóle korzeniowe, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zaburzenia przewodzenia w sercu, czy sinoczerwone zmiany skórne utrzymujące się przez dłuższy czas.