NIK ujawnia alarmujące nieprawidłowości w polskich szpitalach klinicznych

Kontrola przeprowadzona przez Najwyższą Izbę Kontroli w dziesięciu największych szpitalach klinicznych w Polsce, zlokalizowanych między innymi w Warszawie, Białymstoku, Gdańsku i Krakowie, wykazała systemowe łamanie przepisów dotyczących czasu pracy personelu medycznego. Raport, opublikowany w 2023 roku, podkreśla, że aż w 90 procentach skontrolowanych placówek rutynowo nie przestrzegano norm dotyczących odpoczynku dobowego.

Stwierdzono, że łącznie 75 lekarzy i pielęgniarek pracowało nieprzerwanie ponad 24 godziny. Rekordowy dyżur jednej osoby trwał ponad 70 godzin i 10 minut. NIK alarmuje, że tak długie i wyczerpujące dyżury, połączone z brakiem odpowiedniego odpoczynku, znacząco zwiększają ryzyko błędów medycznych, stanowiąc tym samym bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa i zdrowia pacjentów.

Przyczyny i konsekwencje

Główne przyczyny tych nieprawidłowości NIK upatruje w niedoborach kadrowych oraz powszechnym zatrudnianiu personelu medycznego na podstawie umów cywilnoprawnych. Ta forma zatrudnienia często pozwala na omijanie ograniczeń wynikających z Kodeksu pracy, co utrudnia efektywną kontrolę nad łącznym czasem pracy medyków. W efekcie, personel jest nadmiernie obciążany, co pogarsza warunki ich pracy i wpływa na jakość świadczonych usług.

Kontrola wykazała również, że w latach 2022-2024 we wszystkich skontrolowanych szpitalach odnotowano wzrost liczby pacjentów i hospitalizacji, przy jednoczesnym skróceniu średniego czasu pobytu. To oznacza większe obciążenie dla personelu, który musi obsłużyć więcej chorych w krótszym czasie. Instytucje te, dysponujące łącznie niemal 9 tysiącami łóżek szpitalnych, nadal realizują zadania dydaktyczne i badawcze, lecz w cieniu tych poważnych problemów.

Stan techniczny i finanse

Raport NIK zwrócił uwagę także na zróżnicowaną sytuację finansową badanych instytucji. Podczas gdy szpitale w Gdańsku i Zabrzu utrzymywały dodatni wynik finansowy, placówki w Warszawie zmagały się z chronicznym deficytem i narastającym zadłużeniem, mimo dodatniego wyniku ze sprzedaży usług.

Dodatkowo, w Warszawie i Rzeszowie stwierdzono poważne zaniedbania techniczne. Dotyczyły one m.in. uszkodzeń ścian, podłóg, instalacji elektrycznej oraz złego stanu bloków operacyjnych. W Rzeszowie blok operacyjny od lat funkcjonował jedynie na zasadzie warunkowego dopuszczenia do użytku. W Warszawie, Rzeszowie i Białymstoku zaniedbywano również obowiązkowe przeglądy aparatury medycznej, co budzi obawy o bezpieczeństwo i skuteczność leczenia.

Postulowane zmiany

W odpowiedzi na te niepokojące ustalenia, NIK zaapelowała do ministra zdrowia o pilne wprowadzenie zmian ustawodawczych. Izba domaga się utworzenia centralnego, jednolitego systemu rejestracji czasu pracy personelu medycznego, który obejmowałby wszystkie formy zatrudnienia, w tym umowy cywilnoprawne. Celem jest zapewnienie realnego nadzoru nad całkowitym czasem pracy medyków, co ma kluczowe znaczenie dla poprawy bezpieczeństwa pacjentów i przestrzegania obowiązujących norm odpoczynku.