Ukraina podejmuje kolejne ekshumacje ofiar zbrodni wołyńskiej

Ukraina zapowiedziała kontynuację ekshumacji ofiar zbrodni wołyńskiej, które mają się odbyć w lipcu 2026 roku. Prace te, prowadzone w miejscowościach Ostrówki i Wola Ostrowiecka na terenie gminy Riwne w obwodzie wołyńskim, będą realizowane przez spółkę „Wołyńskie Starożytności”.

Udział polskich i ukraińskich specjalistów

W badaniach wezmą udział polscy specjaliści, reprezentujący Instytut Pamięci Narodowej oraz Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu. Ze strony ukraińskiej nadzór merytoryczny i wsparcie konsultacyjne zapewni przedsiębiorstwo komunalne Lwowskiej Rady Obwodowej „Dolia”. Działania te opierają się na ustaleniach roboczej grupy polsko-ukraińskiej do spraw pamięci narodowej. Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej podkreśla, że wspólna pamięć i dążenie do porozumienia umacniają narody w obliczu wspólnych wartości i sprzeciwu wobec rosyjskiego imperializmu.

Poprzednie prace poszukiwawcze w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej miały miejsce od 20 do 30 kwietnia 2026 roku. W ich wyniku odnaleziono szczątki 674 Polaków, którzy zostali zamordowani 30 sierpnia 1943 roku przez oddziały OUN-UPA.

Kontekst historyczny i dyplomatyczny

Kwestia ekshumacji ofiar zbrodni wołyńskiej jest niezmiennie ważna dla stosunków polsko-ukraińskich. W ostatnich miesiącach relacje te były obciążone przez spory dotyczące interpretacji historii, zwłaszcza po decyzji prezydenta Ukrainy, Wołodymyra Zełenskiego, o nadaniu jednej z ukraińskich jednostek wojskowych imienia „Bohaterów UPA”, co spotkało się z krytyką w Polsce.

Profesor Grzegorz Motyka, historyk z Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej, wskazuje, że przeprowadzenie ekshumacji i pochówków ofiar oraz potępienie zbrodni przez Ukrainę są kluczowe dla deeskalacji napięć. Historyk zauważył, że brakowało tej deklaracji ze strony ukraińskich urzędników państwowych. Podkreślał również, że świadomość istnienia niepochowanych ofiar budzi niepokój, a rozwiązania tej podstawowej kwestii są niezbędne do osiągnięcia porozumienia.

Prof. Motyka zaznaczył, że ustalenia historyków po ekshumacjach nie zmienią znacząco wiedzy ustalonej już w latach 90. Odkrycie ciał i dowodów brutalnych egzekucji potwierdziło relacje ocalałych. Obecna decyzja Ukrainy o kontynuacji ekshumacji jest postrzegana jako krok w kierunku pojednania i uznania tragicznych wydarzeń z przeszłości, mimo trwających różnic w ocenie historycznych wydarzeń.