Upały wracają do Polski: zagrożenie dla zdrowia i wskazówki jak się chronić

Powracające do Polski wysokie temperatury stanowią coś więcej niż tylko kwestię komfortu; mogą one bezpośrednio zagrażać zdrowiu i życiu, szczególnie jeśli utrzymują się przez dłuższy czas. Jak zaznaczył w TVN24 dr Michał Sutkowski, z upałami wracają także związane z nimi problemy zdrowotne.

Zainteresowanie klimatyzacją w gospodarstwach domowych w Polsce znacząco wzrosło. W 2024 roku 7 procent domów miało zainstalowane urządzenia klimatyzacyjne, podczas gdy w 2015 roku było to zaledwie 1 procent. Mimo że klimatyzacja może przynieść ulgę, należy używać jej rozsądnie, dbając o odpowiednią temperaturę i regularny serwis. Koszt montażu klimatyzatora to zazwyczaj od 4,5 do 7,5 tysiąca złotych, a bardziej rozbudowane systemy mogą kosztować od 15 do 30 tysięcy złotych.

Jak chronić się przed upałem?

Podczas wysokich temperatur kluczowe jest unikanie nadmiernego wysiłku fizycznego oraz przebywania na zewnątrz w najgorętszych godzinach dnia. Należy regularnie pić wodę, nawet jeśli nie odczuwamy pragnienia, i unikać alkoholu, który przyczynia się do odwodnienia organizmu. Mieszkania zaleca się wietrzyć rano, wieczorem i nocą, a w ciągu dnia osłaniać okna, zwłaszcza te od strony słonecznej, roletami, żaluzjami lub zasłonami. Dodatkowo warto ograniczyć korzystanie z urządzeń, które generują ciepło, takich jak piekarnik.

Na zewnątrz zaleca się noszenie przewiewnej i jasnej odzieży, nakrycia głowy oraz stosowanie kremów z filtrem. Nigdy nie należy zostawiać dzieci, seniorów ani zwierząt w zamkniętym samochodzie, nawet na krótko.

Objawy udaru cieplnego i pomoc

Niepokojące sygnały, takie jak silne osłabienie, zawroty głowy, nudności, skurcze mięśni, przyspieszone tętno, splątanie, omdlenie czy bardzo wysoka temperatura ciała, mogą wskazywać na wyczerpanie lub udar cieplny. W takiej sytuacji należy jak najszybciej przenieść osobę do chłodnego miejsca, rozluźnić jej ubranie, schładzać ciało wilgotnymi okładami i podawać wodę, jeśli poszkodowany jest przytomny. W przypadku zaburzeń świadomości, omdlenia lub problemów z oddychaniem konieczne jest natychmiastowe wezwanie pomocy medycznej.

Szczególną uwagę należy zwrócić na osoby starsze, przewlekle chore oraz te, które są samotne. Regularny kontakt z nimi może pomóc w zapobieganiu niebezpiecznym sytuacjom.

Brak danych i systemów ostrzegawczych

Dr Sutkowski podkreśla brak precyzyjnych statystyk medycznych w Polsce dotyczących zgonów spowodowanych upałami. W innych europejskich miastach funkcjonują systemy i aplikacje ostrzegające przed ekstremalnymi temperaturami, takie jak te w Paryżu czy Sewilli. W Polsce brakuje podobnych rozwiązań. Badania sugerują, że w czasie wysokich temperatur śmiertelność wzrasta o 30-60 procent, co pokazuje skalę problemu, mimo braku szczegółowych danych krajowych. Ekspert zwraca uwagę, że oprócz indywidualnych działań profilaktycznych, potrzebne są również zmiany na poziomie miast i systemów ostrzegania, aby skuteczniej reagować na coraz częstsze fale upałów.