Wzrost napięć na Bliskim Wschodzie: Wzajemne ataki USA i Iranu

W piątek, 26 czerwca 2026 roku, siły USA przeprowadziły ataki na irańskie obiekty, w odpowiedzi na wcześniejszy atak dronowy Iranu na singapurski statek handlowy w cieśninie Ormuz. Dowództwo Centralne USA (CENTCOM) poinformowało, że amerykańskie naloty objęły irańskie magazyny rakiet i dronów oraz pozycje radarowe na wybrzeżu. CENTCOM uznało irański atak na statek za "nieuzasadnioną agresję wobec żeglugi handlowej i naruszenie zawieszenia broni".

Irańska odpowiedź i zarzuty

Irańskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych stanowczo potępiło amerykańskie naloty, twierdząc, że naruszyły one Kartę Narodów Zjednoczonych oraz porozumienie kończące wojnę. Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) ogłosił, że uderzył w cele związane z amerykańskim wojskiem, ale nie podał szczegółów dotyczących lokalizacji ani skutków tych ataków. Irańskie media, cytując irańskie władze, podały, że w atakach miały zostać uszkodzone amerykańskie bazy i cele wojskowe, jednak nie znaleziono na to dowodów, np. w porcie Sirik, gdzie według doniesień nie odnotowano zniszczeń, a obiekt działa normalnie.

Spór o cieśninę Ormuz

Kluczowym punktem sporu pozostają zasady przepływu statków przez cieśninę Ormuz. Iran utrzymuje, że ma prawo kontrolować przejścia wodne i wymaga koordynacji tranzytu z Teheranem. Władze w Teheranie zapowiedziały również, że transport morski przez cieśninę będzie wymagał opłaty za zapewnienie bezpiecznego przewozu towarów. Taką interpretację kwestionują inne państwa, w tym Stany Zjednoczone.

Wiceprezydent USA, J.D. Vance, skomentował ataki, podkreślając, że USA przestrzegają porozumienia o zawieszeniu broni, ale na przemoc odpowiedzą przemocą. Ze swojej strony, irańskie MSZ wezwało państwa regionu, aby nie pozwalały na wykorzystywanie ich terytorium do działań wymierzonych w Iran, a także zaapelowało do ONZ o reakcję na naruszenia prawa międzynarodowego.

Rozbieżne wersje i perspektywy

Incydent w cieśninie Ormuz był pierwszym atakiem na statek od zawarcia 60-dniowego porozumienia o zawieszeniu broni między USA i Iranem. To porozumienie zakładało, że Iran podejmie działania w celu zapewnienia bezpiecznej żeglugi w zamian za zniesienie amerykańskiej blokady jego portów. Wersje wydarzeń i skutków ataków różnią się. Iran podaje, że przeprowadził 20 ataków na bazy USA, podczas gdy CENTCOM informuje o konkretnych uderzeniach w odpowiedz na ataki dronowe. Zdaniem komentatorów, obie strony mogą próbować przedstawić ostatnie ataki jako własne zwycięstwo, jednocześnie pozostawiając otwartą drogę do dalszych negocjacji. Mohammad Eslami z Uniwersytetu Teherańskiego uważa, że obie strony zdecydowały się na ograniczone i nieprecyzyjne uderzenia, aby nie zamykać ścieżki dyplomatycznej, a negocjatorzy nadal pracują nad szczegółami porozumienia.