System kaucyjny w Polsce: Coraz więcej automatów i zwroty na kartę

System kaucyjny, który zaczął obowiązywać w Polsce 1 października 2025 roku, sukcesywnie się rozwija, koncentrując się na usprawnieniu zwrotu opakowań. Kluczowym elementem tej ewolucji jest wzrost liczby automatów przyjmujących butelki i puszki, które dodatkowo zaoferują wygodniejszą formę zwrotu środków.

Obecnie, w czerwcu 2026 roku, w Polsce funkcjonuje 64 tys. punktów zbiórki, z czego 14 tys. to automaty, co stanowi 21 procent całości. Maszyny te wykazują dużą efektywność, zbierając aż 87 procent wszystkich opakowań oznaczonych symbolem kaucji. Do tej pory, butelkomaty w sklepach zazwyczaj wydawały bony zakupowe, które można było wymienić na gotówkę lub wykorzystać na zakupy. Nowe rozwiązania przewidują jednak bardziej elastyczne formy zwrotu.

Automaty z płatnością na kartę

Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapowiedziało rozwój nowych, bardziej elastycznych form zwrotu kaucji, w tym możliwość przesyłania środków bezpośrednio na karty płatnicze. Operatorzy systemów kaucyjnych, tacy jak Kaucja.pl, PolKa oraz Reselekt, już wdrażają te plany, instalując automaty umożliwiające takie transakcje.

Firma Kaucja.pl instaluje urządzenia na terenie wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych, z planami rozmieszczenia ponad 500 takich maszyn w Warszawie i okolicach. Docelowo, w perspektywie najbliższych 3-4 lat, w całym kraju ma pojawić się 4 tysiące tego typu automatów. Proces instalacji przebiega dynamicznie, z około 15 urządzeniami montowanymi tygodniowo. Po osiągnięciu progu 120 aktywnych maszyn w stolicy, projekt ma objąć także Łódź, Poznań, Wrocław, Kraków oraz region Śląska. Podobne działania prowadzi operator PolKa, rozbudowując sieć automatów m.in. w Zamościu i na warszawskiej Białołęce. Reselekt planuje umieszczenie swoich urządzeń w miejscach o dużym natężeniu ruchu komunikacyjnego oraz w kurortach turystycznych.

Co zbiera system kaucyjny?

Obecnie system kaucyjny obejmuje plastikowe butelki o pojemności do 3 litrów oraz metalowe puszki do 1 litra, za które doliczana jest kaucja w wysokości 50 groszy. Od 2026 roku dołączą do nich również szklane butelki wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra, z kaucją wynoszącą 1 zł. Aby odzyskać kaucję, nie jest wymagany paragon, jednak opakowania nie mogą być zgniecione, a na etykiecie musi znajdować się specjalny znak kaucyjny. Do końca czerwca zebrano już ponad 2,3 miliarda opakowań.

Rozwój systemu kaucyjnego jest kluczowy dla osiągnięcia unijnych celów w zakresie selektywnej zbiórki. Wymagania te przewidują osiągnięcie poziomu 77 procent do 2028 roku oraz 90 procent od 2029 roku. Działania sześciu obecnych operatorów (do których w 2027 roku dołączą dwaj kolejni) koordynują logistykę i przepływ finansowy, aby sprostać tym wyzwaniom.